İllər öncə görüşdük, elə bildim otuz beş , qırx yaşı var.Danışdıq, söhbət etdik ofisində. Maraqlı və qürurlu xanımdır. Çox xeyirxah insan olduğuna zaman –zaman şahid oldum. Xeyirxahlıq insanın sahib ola biləcəyi ən gözəl mənəvi keyfiyyətlərdəndir. Xeyirxah xanımlar isə ətrafına yalnız yaxşılıq deyil, həm də ümid, mərhəmət və sevgi bəxş edirlər.Belə insanlar etdikləri yaxşılığı nümayiş etdirməyə, qarşılığını gözləməyə ehtiyac duymurlar. Onların ən böyük mükafatı kiminsə üzündə yaranan təbəssüm, bir insanın çətin anında yanında olmaq və bir qəlbə toxuna bilməkdir. Xuraman xanımın gözəlliyi yalnız görünüşündə deyil, ürəyinin böyüklüyündə, insanlara münasibətində və etdiyi yaxşılıqlardadır. Çünki yaxşılıq unudulsa belə, onun yaratdığı iz insan qəlbində uzun müddət yaşayır. Xeyirxahlıq isə insanın dünyada qoyduğu ən gözəl mirasdır.
Bəzən insanın ömrünü yalnız bir peşə, bir vəzifə, bir fəaliyyət sahəsi ilə ifadə etmək mümkün olmur.
Elə insanlar var ki, onların həyat yolu müxtəlif istiqamətlərin qovuşduğu bir mənəvi xəritəyə bənzəyir. Xuraman Muradovanın yaradıcılıq və ictimai fəaliyyəti də məhz belə çoxşaxəli bir yol təsiri bağışlayır. O, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə yanaşı, poeziyaya bağlılığı, kitabları, publisistik çıxışları və Türk dünyasının ədəbi-mədəni əlaqələrinə verdiyi önəmlə tanınır. O,Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Türkiyə Yazarlar Birliyinin üzvü və Özbəkistan Yazıçılar İttifaqının fəxri üzvüdür.Xuraman Muradovanın sözə münasibəti son illərin təsadüf deyil. Uzun müddət yazdıqlarını geniş auditoriyaya təqdim etməsə də, sonrakı illərdə şeirlərinin mətbuatda görünməsi onun yaradıcılıq yolunda yeni mərhələnin başlanğıcına çevrilib. Onun poeziyasının əsas mövzuları insan duyğuları, həyatın sınaqları, sevgi, ayrılıq, ana, Vətən, mənəvi dəyərlər və insan münasibətləridir. Şeirlərində gündəlik həyatın müşahidələrindən doğan hisslərə rast gəlmək mümkündür. Bu baxımdan onun yaradıcılığında şəxsi duyğu ilə ictimai düşüncə bir-birindən ayrılmır. Onun əsərlərin adları belə onun poeziyasının insan münasibətlərinə və həyat fəlsəfəsinə yönəldiyini göstərir.
Xuraman Muradovanın yaradıcılıq fəaliyyətində “Sənə məktub yazacam”, “Kimim var ki dağlarda?!”, “Ay Laçın, Can Laçın”, “Yarım qalan məktublar”, “Vətən eşqi, Turon sevgisi” və digər kitablarının müxtəlif ölkələrdə nəşr olunması yaradıcılığının yalnız Azərbaycan auditoriyası ilə məhdudlaşmadığını göstərir.
Kitab adlarının özündə belə müəllifin dünyagörüşünün müəyyən istiqamətlərini görmək mümkündür. Vətən, Laçın, Qarabağ, Türk dünyası, insan münasibətləri və şəxsi duyğular. Xüsusilə “Vətən eşqi – Turon sevgisi” kitabının Özbəkistanda təqdim olunması onun yaradıcılığının Türk dünyası müstəvisində də təqdim edildiyini göstərən nümunələrdəndir. Xuraman Muradovanın yaradıcılığında Vətən anlayışı sadəcə coğrafi məkan kimi təqdim olunmur. Vətən onun üçün yaddaş, tarix, torpaq, insan və mənəvi bağlılıq anlayışlarının vəhdətidir.Laçın mövzusuna müraciət etməsi də bu baxımdan təsadüfi deyil. “Ay Laçın, Can Laçın” kitabının Ankarada nəşr olunması və digər əsərlərində Qarabağ, Azərbaycan və Vətən mövzularına geniş yer verməsi onun yaradıcılıq
istiqamətinin mühüm cəhətlərindəndir.Onun yaradıcılığında milli yaddaşın qorunması, Azərbaycanın tarixi və mədəni dəyərlərinin təbliği, Türk dünyası ilə mənəvi bağların möhkəmləndirilməsi ideyaları da diqqət çəkir.Xuraman Muradovanın fəaliyyətinin diqqətçəkən istiqamətlərindən biri də Türk dünyasına münasibətidir. Türkiyə, Özbəkistan, Qırğızıstan və digər Türk dünyası məkanlarında keçirilən ədəbi-mədəni tədbirlərdə iştirakı onun bu coğrafiyanın ədəbi mühitinə marağının yaradıcı insan olaraq göstərir. Özbəkistan Yazıçılar İttifaqının fəxri üzvü seçildiyi, müxtəlif beynəlxalq ədəbi tədbirlərdə Azərbaycanı təmsil etdiyi və Türk dünyasında müxtəlif mükafatlara layiq görülüb Xuraman xanım.
Bu fəaliyyətin mahiyyətində yalnız şeir və kitab təqdimatları dayanmır. Burada ortaq dilin, tarixin, ədəbiyyatın və mədəni yaddaşın xalqları yaxınlaşdıran gücünə inam da özünü göstərir.Xuraman Muradovanın fəaliyyətində başqa bir mühüm məqam sözlə əməl arasındakı bağlılıqdır. Açıq mənbələrdə onun sahibkarlıq fəaliyyəti ilə yanaşı, müxtəlif ictimai və sosial təşəbbüslərdə
iştirak etdiyi, qazilərə və şəhid ailələrinə diqqət göstərdiyinin, Şəhid bacısı olaraq dəfələrlə şahid olmuşam.
Mən bütün bu təşəbbüsləri onun yaradıcılığındakı Vətən mövzusunun yalnız poetik ifadə olmadığını göstərən cəhətlərdən biri hesab edirəm.Çünki Vətən sevgisi ən çox insanın real həyatda göstərdiyi münasibətdə, sosial məsuliyyətində və cəmiyyətə faydalı olmaq istəyində görünür.
Xuraman Muradovanın fəaliyyətini fərqləndirən xüsusiyyətlərdən biri də müxtəlif sahələri bir araya gətirməsidir. Sahibkarlıq, ədəbiyyat, kitab nəşri, ictimai fəaliyyət və mədəni layihələr onun fəaliyyət portretinin ayrı-ayrı tərəfləridir.
Müasir qadın ziyalısı anlayışı artıq yalnız bir sahədə uğur qazanmaqla məhdudlaşmır. Bu anlayış həm peşəkarlığı, həm yaradıcılığı, həm də cəmiyyət qarşısında məsuliyyəti özündə birləşdirir. Xuraman Muradovanın fəaliyyətində də bu çoxşaxəlilik diqqət çəkir. Son dövrdə onun çıxışlarında Azərbaycan mədəniyyəti, beynəlxalq festivallar və Türk dünyasının ortaq mədəni yaddaşı mövzuları da
xüsusi yer tutur. Şair olmaq yalnız şeir yazmaq deyil. Şair həm də yaşadığı dövrün ağrılarını, sevinclərini, insanın daxili dünyasını və cəmiyyətin dəyişən mənzərəsini sözə çevirən şəxsdir.Xuraman Muradovanın yaradıcılığında da insanın daxili aləminə, münasibətlərə, sədaqət və xəyanətə, Vətənə və milli-mənəvi dəyərlərə müraciət edən poetik düşüncələr üstünlük təşkil edir.
Onun şeirlərində bəzən bir insanın taleyi, bəzən bir ananın səsi, bəzən də Vətən haqqında düşüncə ön plana çıxır.
Xuraman Muradovanı yalnız şairə, yalnız sahibkar və ya yalnız ictimai fəal kimi təqdim etmək onun fəaliyyətinin bütün mənzərəsini əks etdirməz. Onun yaradıcılıq dünyasında söz, Vətən, insan və Türk dünyası anlayışları bir-birini tamamlayır.Ədəbiyyat onun üçün hisslərini ifadə etdiyi mənəvi məkan, Vətən yaradıcılığının əsas ilham qaynaqlarından biri, Türk dünyası isə ortaq mədəni yaddaşın böyük coğrafiyasıdır.Əslində, insanın gördüyü işlərin dəyəri yalnız onların sayında deyil, arxasında dayanan niyyətdə və qoyduğu mənəvi izdə ölçülür. Xuraman Muradovanın çoxşaxəli fəaliyyətini də məhz bu
prizmadan qiymətləndirmək olar. Sözə inanan, Vətənə bağlı olan və yaradıcılıq yolunu Türk dünyasının mənəvi dəyərləri ilə birləşdirən bir ziyalı qadın obrazı. Ad gününüz mübarək olsun Xuraman xanım!
Gülşən Behbud
